Geworteld zijn. (fragment uit Koch&Co)

Familie is een gegeven. Net als de wereld, de cultuur en de leefomgeving waarin je geboren wordt. Zulke uitgangspunten lijken vertrouwd en vanzelfsprekend. We stellen daar zelden vragen bij. Sterker, we schikken ons naar deze situatie, omdat er een stilzwijgende afspraak is. Naar het bekende vraag je niet. Totdat er barsten in ontstaan en het zodanig veranderd in iets vreemds, dat je je oude zelf niet meer herkend.

Het vermogen om vragen te stellen aan wat voor de hand ligt ontstaat door een besef van vergankelijkheid. Wat eeuwig lijkt blijkt tijdelijk, ondanks het feit dat dit gegeven de natuurlijke staat der dingen is. Die natuurlijke ambiance lost langzaam op als naasten verdwijnen. Eén voor één vervliegen zij in de loop van de tijd. Net als huizen en straten en al die grote of kleine dingen die ons vertrouwd zijn en we voor lief nemen. Dit proces van ontstaan, bestaan en vergaan is groter dan wijzelf zijn. In die keten van tekens zijn wij een onzichtbare, maar niet onbeduidende schakel. Vandaar dat het besef van onze eigen betekenis slechts kan groeien in de mate waarin wij het andere en de anderen begrijpen.

Pas dan realiseren we ons dat wij er allemaal toe doen.

Onze rol in de geschiedenis van een familieverhaal, dat generaties overstijgt, wordt het scherpst gevoeld als wij of de anderen er niet meer zijn. We laten een leegte achter die door niemand ingevuld kan worden. Onze aanwezigheid en onze stem in het verhaal zijn uniek.

Dat persoonlijke verhaal voegt iets toe aan het spoor van de bloedlijnen die wij in ons dragen. Ik. Mijn vader en moeder. Mijn grootouders en mijn overgrootouders. En nog verder terug in de stamboom, met vertakkingen in andere geslachten en verhalen. Waar we nu zijn staat nooit op zichzelf.

En dan is er nog dat grotere verhaal van continenten, naties en de aardbol die we ons thuis noemen. Binnen die ontzaglijke bijna niet te bevatten kroniek van de mensheid zijn we een oplichtend stipje. Kleine onaanzienlijke feiten en ijkpunten uitvergroten helpt om de micro- en macrokosmos die we zijn beter te verstaan.

Dat een plek durven geven en je eigen maken is de reden dat ik mij begon te interesseren voor mijn eigen biografie en voor mijn familiegeschiedenis.

Het is een curieus moment als je plotsklaps beseft dat je een afstammeling bent van immigranten. Opeens is het onomstotelijke feit dat je met burgerrechten leeft in een land waar je onaantastbaar onderdeel van lijkt in een ander daglicht geplaatst. Het onweerlegbare van dat feit blijkt een luchtspiegeling. Je bent zomaar een 4e generatie allochtoon en de verhalen die je hebben gevormd bestaan vanaf nu uit onhoudbare familie mythen. Niet werkelijk gestaafd, onbewezen, soms halve waarheden. Niet geheel onwaar, doch vaag in zijn aannames, onscherp in de beelden en zeker niet exact. Dat wringt en schuurt en dan wil je meer weten.

Niet-weten kan reden zijn tot onverschilligheid, maar in een verhaal met veel lacunes neemt de geest van de onderzoeker bezit van je. Als een antropoloog wil je precies weten hoe de vork in de steel zit. Je hebt teveel vragen die onbeantwoord zijn. Dat begon bij de gesprekken met mijn vader, die zich aan het eind van zijn leven vaak afvroeg hoe zijn eigen vader (mijn grootvader) met de dingen omging. Met geld, met opvoeding en met zijn bedrijf. Eén grote blinde vlek.

En dan is daar de geheimzinnige figuur van mijn over-grootvader. De man die uit Bohemen naar Nederland kwam, in 1870. Wat was dat voor een man? Waarom is hij naar de lage landen gekomen? Wat was dat nu voor plek waar hij vandaan kwam? Waarom is hij een eigen fabriek begonnen? Wat is de reden dat hij failliet is gegaan en waarom staan de documenten daarover voor 100 jaar onder embargo? En wat is de reden dat hij zo goed als verdween, tijdens zijn laatste levensjaren?

De ene vraag roept de andere op. Als je lang genoeg doorvraagt kom je onderweg steeds meer voorlopige antwoorden tegen. Want jezelf vragen stellen is een onverslaanbare, veelkoppige draak voeren en dus een verhaal zonder einde, een zoektocht naar zere plekken.

Dit vraagt om grenzen, doch niet teveel. Schijnbare geheimen fascineren. Ze boeien. Het zijn de familietaboes waar niet over gepraat werd. Ziekte. Dood. De foute keuzes. Teleurstelling en tragiek. Dat verboden gebied heeft een magnetische werking. Waarom? Omdat dit mysterie ons in het bloed zit en door de aderen van onze eigen geschiedenis stroomt. Onze persoonlijke vrijheid en geestelijke gezondheid bepaalt.

Wat zegt het verleden over ons heden? Welke banden bestaan er in ons gedrag, met onze voorouders? Welk levensgevoel is te herleiden naar de wortels van ons geslacht? Waar komen we vandaan? Waar gaan we heen? Wat is de grond of de afgrond waarop wij staan?

Aan het einde van deze reis neemt het dagelijks leven als immer zijn loop. Je slaapt. Je eet. Je werkt. Je doet de dingen die je doet. Maar er is wel iets toegevoegd dat ons dagelijks leven een andere dimensie geeft.

Verbanden geven ons een plek in de geschiedenis. Met een ander bewustzijn van de plaats die wij en onze voorvaderen innemen. Het is aan de nazaten om daar hun eigen en nieuwe verhaal van te maken. Of om op hun beurt tegen zichzelf te zeggen: Ich Bin ein Böhmer.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: